Tìm hiểu sẹo là gì, cơ chế hình thành sẹo, 5 loại sẹo thường gặp và cách nhận biết. Khi nào sẹo cần được điều trị bởi bác sĩ da liễu.
Sẹo là phần mô xơ thay thế da bình thường sau khi vết thương lành. Đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể trong quá trình phục hồi. Hiểu rõ về sẹo giúp bạn lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Sẹo là gì?
Sẹo (scar) là vùng mô xơ hình thành khi da bị tổn thương sâu đến lớp hạ bì (dermis). Khi vết thương lành, cơ thể sản sinh collagen để lấp đầy vùng tổn thương. Tuy nhiên, collagen mới được sắp xếp khác với cấu trúc da ban đầu, tạo nên sẹo có kết cấu và màu sắc khác biệt.
Quá trình hình thành sẹo trải qua 3 giai đoạn:
- Giai đoạn viêm (0-2 tuần): Cơ thể dọn dẹp mô chết, chống nhiễm trùng
- Giai đoạn tăng sinh (2 tuần - 3 tháng): Collagen được sản sinh để lấp đầy vết thương
- Giai đoạn tái tạo (3-24 tháng): Collagen được sắp xếp lại, sẹo dần trưởng thành
Các loại sẹo thường gặp
Sẹo lồi (Keloid)
Sẹo lồi phát triển vượt ra ngoài ranh giới vết thương ban đầu. Nguyên nhân do cơ thể sản sinh quá nhiều collagen. Thường gặp ở người có cơ địa sẹo lồi, vùng ngực, vai, dái tai. Sẹo lồi không tự hết và có xu hướng tái phát sau điều trị.
Sẹo phì đại (Hypertrophic)
Tương tự sẹo lồi nhưng chỉ nổi lên trong phạm vi vết thương. Sẹo phì đại thường tự cải thiện sau 1-2 năm. Hay gặp sau phẫu thuật, bỏng hoặc chấn thương.
Sẹo lõm (Atrophic)
Sẹo lõm xuống so với bề mặt da xung quanh, do thiếu collagen trong quá trình lành thương. Phổ biến nhất là sẹo rỗ sau mụn trứng cá. Có 3 dạng: icepick (sâu, nhỏ), boxcar (rộng, đáy phẳng), rolling (lượn sóng).
Sẹo thâm (Hyperpigmentation)
Không phải sẹo thực sự mà là tăng sắc tố sau viêm. Vùng da tối màu hơn xung quanh sau khi vết thương lành. Thường gặp sau mụn, đặc biệt ở người da sẫm. Đây là loại dễ điều trị nhất.
Sẹo co rút (Contracture)
Sẹo co kéo da xung quanh, gây căng và hạn chế vận động. Thường gặp sau bỏng diện rộng. Có thể ảnh hưởng đến cơ, gân và dây thần kinh bên dưới.
Nguyên nhân gây sẹo
- Mụn trứng cá (đặc biệt mụn viêm, mụn bọc)
- Phẫu thuật, vết mổ
- Bỏng (nhiệt, hóa chất)
- Tai nạn, chấn thương
- Thủy đậu
- Nặn mụn sai cách
Khi nào sẹo cần điều trị?
Nên tìm đến bác sĩ da liễu khi:
- Sẹo ngày càng lồi to, lan rộng
- Sẹo gây đau, ngứa kéo dài
- Sẹo hạn chế vận động
- Sẹo ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ và tâm lý
- Sẹo không cải thiện sau 6 tháng tự chăm sóc
Đọc thêm: 8 dấu hiệu cần gặp bác sĩ da liễu về sẹo
Kết luận
Sẹo là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi lành thương. Mỗi loại sẹo có đặc điểm và phương pháp điều trị khác nhau. Việc nhận biết đúng loại sẹo là bước đầu tiên để chọn cách điều trị hiệu quả. Với sẹo mới, bắt đầu chăm sóc sớm bằng gel silicone như Dermatix Ultra sẽ cho kết quả tốt nhất.
Bạn có thắc mắc? Xem 20 câu hỏi thường gặp về trị sẹo
